Schrijfstijl:
Zo vind (en verfijn) je je schrijfstem
Je schrijfstijl is als je literaire handschrift: uniek, herkenbaar en gevormd door alles wat je leest, denkt en voelt. Het bepaalt hoe je verhaal klinkt. Maar als beginnende schrijver kan het lastig zijn om te ontdekken wat jouw stijl precies is. Schrijf je beeldend of beknopt? Serieus of met humor?
In deze blog help ik je om stap voor stap te ontdekken welke schrijfstijl bij jou past en hoe je deze stem kunt verfijnen. Zodat je verhalen niet alleen goed geschreven zijn, maar ook écht van jou zijn.
Wat is schrijfstijl?
Schrijfstijl is de manier waarop jij je verhaal tot leven brengt: het ritme van je zinnen, de woorden die je kiest en zelfs de stiltes die je laat vallen. Het is de persoonlijkheid van je tekst. Waar het plot vertelt wát er met je personages gebeurt, geeft je schrijfstijl weer hóé dat gebeurt.
Hoewel ze met elkaar samenhangen en elkaar aanvullen, is er een verschil tussen je schrijfstijl en je verteltoon:
- Schrijfstijl: bepaalt hoe de tekst klinkt d.m.v. woordkeus, zinsbouw en de volgorde waarin je informatie vrijgeeft (structuur) – helder, bondig, beeldend, creatief.
- Verteltoon: hoe de stem die je tijdens het lezen in je hoofd hoort overkomt – (in)formeel, luchtig, opschepperig, verbitterd, melancholisch.
De balans tussen vorm en inhoud
Een sterke schrijfstijl is als de achtergrondmuziek bij je favoriete tv-serie: het versterkt de emoties van je verhaal, maar het mag nooit de inhoud ervan overschaduwen. Als je stijl te veel de aandacht naar zich toe trekt, dient het namelijk niet langer het verhaal.
Denk aan overdadige beschrijvingen die niks toevoegen of beeldspraak die niet is gebruikt om te verduidelijken, maar om te laten zien hoe creatief en origineel je bent. Je lezer denkt misschien: wat mooi of leuk geschreven, maar wát diegene net precies heeft gelezen, is naar de achtergrond verdwenen.
Kies een fragment uit je verhaal dat je erg mooi vindt en lees dit kritisch terug:
- Past de stijl bij wat er in de scène gebeurt?
- Vertraagt de stijl de vaart van de scène niet?
- Versterkt de stijl de emoties of spanning?
Soms is het schrappen van een bijvoeglijk naamwoord of metafoor genoeg om de balans tussen vorm en inhoud weer te herstellen.
Hoe vind je jouw schrijfstijl?
Iedere schrijver heeft, bewust of onbewust, een eigen stijl. Sommigen schrijven kort en direct, anderen poëtisch en vol beeldspraak. Je schrijfstijl is dus niet iets wat je verzint, zoals je verhaallijnen, maar iets wat langzaam groeit. Hij ontstaat door wat je leest, hoe je denkt en hoe jij de wereld om je heen waarneemt.
Zo vind (en verfijn) je jouw schrijfstijl:
Stap 1: Ontdek wat jou raakt.
De eerste stap naar jouw schrijfstijl is: lees met aandacht. Let tijdens het lezen van je favoriete boeken niet alleen op wat er qua plot gebeurt, maar ook op hóé dit is opgeschreven. Markeer opvallende zinnen of pak er een notitieboekje bij en maak hier aantekeningen van.
- Hoe zou je de schrijfstijl van deze auteur typeren? (Bondig, beeldend, creatief, helder?)
- Welke zinnen spreken je aan en waarom?
- Wat doet deze schrijver dat jij ook zou willen kunnen?
- Kies een scène die je aanspreekt en herschrijf deze in je eigen woorden: welke verschillen zie je tussen de woordkeuze en zinsbouw van je favoriete auteur en die van jou?
Stap 2: Schrijf zonder rem.
Om je eigen schrijfstem te vinden, moet je hem eerst laten ontstaan. Dat lukt niet als je al tijdens het schrijven van de eerste versie begint te redigeren of aan je eigen kwaliteiten begint te twijfelen.
Gebruik schrijfoefeningen om jezelf los te maken:
- Doe aan freewriting: schrijf bijvoorbeeld tien minuten onafgebroken over een willekeurig onderwerp of gebruik deze tijd om zonder rem te brainstormen. (Lees ook: Ochtendpagina’s omarmd)
- Herschrijf dezelfde scène in verschillende schrijfstijlen en verteltonen: bondig of juist beeldend, formeel of juist luchtig, optimistisch of juist melancholisch. Welke versie voelt als ‘jij’?
- Schrijf een scène eerst in de ik-vorm en daarna in de hij-/zij-/hen-/die-vorm en voel het verschil.
Stap 3: Herken je patronen.
Na verloop van tijd begin je terugkerende keuzes te zien in je schrijfstijl. (En wellicht begin je, net als ik, ook favoriete woorden te ontdekken die je soms net iets te vaak gebruikt. 😉) Misschien gebruik je veel korte zinnen. Of juist lange zinnen met veel voegwoorden en bijzinnen. Wie weet houd je van beeldspraak, of schrijf je liever nuchter en direct.
Lees een paar oude teksten terug en stel jezelf de volgende vragen:
- Waar klinkt duidelijk míjn stem door?
- Waar voelen de zinnen juist geforceerd?
- Welke zinnen klinken alsof iemand anders ze had kunnen schrijven?
Stap 4: Herschrijven = verfijnen.
Niet-schrijvers denken soms dat je meteen een perfecte versie van je verhaal op papier zet. Gelukkig voor ons hoeft dat meestal niet. Juist tijdens het herschrijven kun je je tekst bewust verder aanscherpen.
Tips voor tijdens het redigeren:
- Lees je tekst hardop voor: zo hoor je of het ritme klopt of dat er nog zinnen zijn waar je over struikelt.
- Schrijven = schrappen aka kill your darlings: overbodige woorden verzwakken je stijl.
- Varieer eens in tempo: wissel korte en langere zinnen af voor meer dynamiek.
- Past je huidige stem bij de hoofdpersoon van dit specifieke verhaal en de sfeer die je wilt oproepen?
Stap 5: Durf authentiek te zijn.
Het kan verleidelijk zijn om je favoriete schrijver exact te imiteren of om te schrijven zoals je denkt dat het hoort. Maar de schrijfstijl die het lekkerst leest, is er eentje die niet geforceerd of nagedaan voelt.
Authenticiteit betekent niet dat je perfect moet schrijven, maar dat je durft te klinken als jezelf. Zoals jij denkt, emoties ervaart en de wereld om je heen observeert.
Stap 6: Blijf lezen, leren en groeien.
De kans is groot dat je schrijfstijl met de tijd verandert en daar is niets mis mee. Sterker nog: het is juist goed dat je stem zich ontwikkelt en met jou meegroeit. Hoe meer je schrijft en herschrijft, hoe meer je schrijfstem bij je gaat passen.
Blijf dus experimenteren, lezen en om feedback vragen. Laat je niet ontmoedigen als het even niet lukt. Stijl is geen statisch eindpunt, het is een voortdurend proces van ontdekken en bijschaven.
Kortom: ga heen en vind je schrijfstijl
Er is geen goed of fout als het op je schrijfstijl aankomt. Het belangrijkste is dat hij bij jou en je genre past. Durf daarom te experimenteren en vooral: te blijven schrijven. Want met elke zin die je schrijft, leer je beter luisteren naar je eigen vertelstem.
Bonustip: volg de cursus ‘REDACTIE’. 😉
Heb je behoefte aan praktische tips om jouw boek naar een hoger niveau te tillen?
Alleen al in 2024 mocht ik als redacteur en persklaarmaker bijna 1,5 miljoen woorden van collega-auteurs verbeteren.
Daarbij viel het me op dat er soms veel is wat auteurs nog zelf hadden kunnen doen voordat mijn hulp werd ingeroepen. Ook ontdekte ik dat auteurs regelmatig in dezelfde valkuilen kukelen.
Omdat het helpen van andere schrijvers me altijd veel voldoening geeft, heb ik mijn ervaringen als redacteur, persklaarmaker en auteur samengevoegd in de cursus ‘REDACTIE’.
REDACTIE staat voor:
R – Redigeren
E – Eerste indruk
D – Delen
A – Achterflap
C – Corrigeren
T – Tijd nemen
I – Insturen
E – Einde?
Oftewel: ruim 200 praktische tips om je best mogelijke boek af te leveren! 🤗
Of je nu voor self-publishing kiest of voor een traditionele uitgeverij, je kunt als schrijver al heel veel zelf doen om een zo professioneel mogelijk manuscript te creëren.
Als je je schrijfwerk naar proeflezers of een uitgeverij stuurt, wil je natuurlijk laten zien dat jij je verhaal net zo serieus neemt als ook zij hopelijk zullen doen.
Dat betekent dat je géén eerste versie opstuurt waar nog allemaal fouten in staan die je er gemakkelijk zelf had kunnen uitfilteren als je net iets langer de tijd had genomen.
Nieuwsgierig geworden? Bekijk snel alle info over de 8 modules.
