Herschrijf je stijf ✍

Whoop whoop, de eerste versie van je manuscript is af! Nu zal je boek wel snel in de boekwinkel liggen. Of toch niet?

Als ik aan niet-schrijvers vertel dat ik meerdere versies nodig heb voordat mijn verhaal geschikt is voor andermans ogen, kijken ze me vaak glazig aan. Schrijf ik niet meteen een perfecte versie dan?

Het antwoord: helaas alleen in mijn dromen. En dus begin ik na een welverdiende pauze vol goede moed aan de volgende fase van mijn boek: het herschrijven.

Het nut van een eerste versie

De eerste versie is wat mij betreft vooral bedoeld om je verhaallijnen op papier te krijgen. Om je verschillende plots uit te werken en er exact achter te komen wat je wilt vertellen.

Je kent je personages nog niet volledig, laat staan hun motivaties, hun verborgen angsten of hun onderlinge dynamiek. Je plot heeft misschien al een richting, maar mist wellicht nog spanning, geloofwaardigheid of de juiste structuur.

Gelukkig is dit allemaal normaal. Een verhaal groeit doordat je die eerste versie schrijft en alle puzzelstukjes op hun plek vallen.

Waarom is herschrijven belangrijk?

Nadat de eerste versie van je verhaal af is, is het tijd voor het herschrijven. Herschrijven dwingt je om terug te gaan naar de kern: waarom is dit verhaal belangrijk? Waarom dít verhaal met déze hoofdpersoon? Wat wil ik ermee zeggen? En welke stijl, structuur en woorden doen recht aan die boodschap?

Herschrijven dwingt je tot het maken van bewuste keuzes. Het maakt van intuïtief schrijven intentioneel schrijven. Je ontdekt wat werkt, wat schuurt en wat je misschien nog niet echt had uitgewerkt, omdat je tijdens het schrijven van de eerste versie nog niet kon weten wat je nu weet.

Vertonen versus vertellen

Zelf heb ik ook het idee dat de eerste versies van mijn scènes meestal meer vertellend geschreven zijn dan vertonend. Omdat ik vooral aan het ontdekken ben wat er in elke scène moet gebeuren.

Pas tijdens het herschrijven ken ik mijn personages goed genoeg om hun emoties en gedachten geloofwaardiger weer te geven, om hun acties uit te werken alsof je er als lezer zelf bij bent. Ik ga meer vertonen.

Afstand nemen van je manuscript

Het liefst zou ik mijn manuscript na het schrijven van de eerste versie een paar weken met rust laten, zodat ik daarna met een iets frissere blik weer aan de slag kan. Helaas is dat in de praktijk niet altijd mogelijk, maar laten we even uitgaan van de ideale situatie.

Door afstand te nemen, verandert je blik van “schrijver” naar “lezer”. Je ziet opeens wat er wel staat, maar wat je nog niet voelt. Of wat je wilde zeggen, maar nog net niet goed genoeg hebt opgeschreven.

Afstand maakt je eerlijker. Je kunt beter beoordelen of een scène aanwezig is omdat deze écht iets bijdraagt, of omdat jij er als schrijver aan gehecht was. Zonder afstand blijf je in de emotie van het creëren hangen. Met afstand zie je de vorm, de functie en de betekenis van je verhaal veel helderder.

Systematisch herschrijven

Maar hoe kun je dat herschrijven nou systematisch aanpakken?

Een van mijn tips is: maak een herschrijfplan. Ik zeg er maar meteen eerlijk bij: dat klinkt professioneler dan het is. 😉 Het komt erop neer dat ik de eerste versie van mijn manuscript een keer volledig doorlees, waarbij ik aantekeningen maak wat ik wil aanpassen. Kun jij ook wel wat structuur gebruiken?

Dit raad ik aan om minimaal in je herschrijfplan te zetten:

Een lijstje van alle compleet nieuwe scènes die je wilt toevoegen.
Scènes die moeten worden verplaatst.
Scènes die moeten worden herschreven. En dan bedoel ik niet een woordje hier of daar, want dat zal in ieder hoofdstuk moeten gebeuren, maar grondig omdat de inhoud niet meer klopt of omdat je bijvoorbeeld meer emoties en gedachten wilt toevoegen.
Dingen die je volledig wilt verwijderen: zijn er scènes of delen van verhaallijnen die niet meer relevant zijn?
Wat je verder nog wilt toevoegen: bijvoorbeeld zintuigassociatie, subtekst, cliffhangers, tekenen van naderend onheil, (valse) aanwijzingen, (mini-)conflicten.
Een lijst met duivelse stopwoordjes waarvan je er helemaal aan het eind van het herschrijven natuurlijk zoveel mogelijk wilt schrappen.

Joanna Penn van het boek The Successful Author Mindset heeft ook nog een goeie tip met betrekking tot herschrijven die ik jullie niet wil onthouden:

‘Never work on edits if you’re tired!’

Als je moe bent, ben je namelijk minder bestand tegen je eigen kritische gedachten en is de kans groot dat je alles wat je terugleest waardeloos vindt.

Probeer dus met een energieke, positieve mindset aan het herschrijven te beginnen.

Behoor jij al tot de gelukkigen die toe zijn aan herschrijven? En kun je daar wel wat hulp bij gebruiken?

Kortom: ben je er klaar voor om jouw manuscript naar een hoger niveau te tillen?

Dan is mijn online cursus ‘REDACTIE’ misschien iets voor jou.

Alleen al in 2024 mocht ik als redacteur en persklaarmaker bijna 1,5 miljoen woorden van collega-auteurs helpen verbeteren.

Daarbij viel het me op dat er soms veel is wat auteurs nog zelf hadden kunnen doen voordat mijn hulp werd ingeroepen. Ook ontdekte ik dat auteurs regelmatig in dezelfde valkuilen kukelen.

Omdat het helpen van andere schrijvers me altijd veel voldoening geeft, heb ik mijn ervaringen als redacteur, persklaarmaker en auteur samengevoegd in de cursus ‘REDACTIE’.

REDACTIE staat voor:

R – Redigeren
E – Eerste indruk
D – Delen
A – Achterflap
C – Corrigeren
T – Tijd nemen
I – Insturen
E – Einde?

Oftewel: ruim 200 praktische tips om je best mogelijke boek af te leveren! 🤗

Nieuwsgierig geworden? Bekijk snel alle info over de 8 modules.